PANGKUR
(Sembah Raga)
(Sembah Raga)
01. Mingkar mingkuring angkara,
Akarana karanan mardi siwi,
Sinawung resmining kidung,
Sinuba sinukarta,
Mrih kretarta pakartining ngelmu luhung
Kang tumrap neng tanah Jawa,
Agama ageming aji.
Akarana karanan mardi siwi,
Sinawung resmining kidung,
Sinuba sinukarta,
Mrih kretarta pakartining ngelmu luhung
Kang tumrap neng tanah Jawa,
Agama ageming aji.
)* Menahan diri dari nafsu angkara,
karena berkenan mendidik putra
disertai indahnya tembang,
dihias penuh variasi,
agar menjiwai tujuan ilmu luhur,
yang berlaku di tanah Jawa (nusantara)
agama sebagai “pakaian”nya perbuatan.
karena berkenan mendidik putra
disertai indahnya tembang,
dihias penuh variasi,
agar menjiwai tujuan ilmu luhur,
yang berlaku di tanah Jawa (nusantara)
agama sebagai “pakaian”nya perbuatan.
02. Jinejer neng Wedatama
Mrih tan kemba kembenganing pambudi
Mangka nadyan tuwa pikun
Yen tan mikani rasa,
yekti sepi asepa lir sepah, samun,
Samangsane pasamuan
Gonyak ganyuk nglilingsemi.
Mrih tan kemba kembenganing pambudi
Mangka nadyan tuwa pikun
Yen tan mikani rasa,
yekti sepi asepa lir sepah, samun,
Samangsane pasamuan
Gonyak ganyuk nglilingsemi.
)* Disajikan dalam serat Wedatama,
agar jangan miskin pengetahuan
walaupun tua pikun
jika tidak memahami rasa
niscaya sepi tanpa guna
bagai sepah, percuma
pada tiap pertemuan
sering bertindak salah memalukan.
agar jangan miskin pengetahuan
walaupun tua pikun
jika tidak memahami rasa
niscaya sepi tanpa guna
bagai sepah, percuma
pada tiap pertemuan
sering bertindak salah memalukan.
03. Nggugu karsaning priyangga,
Nora nganggo peparah lamun angling,
Lumuh ing ngaran balilu,
Uger guru aleman,
Nanging janma ingkang wus waspadeng semu
Sinamun ing samudana,
Sesadon ingadu manis
Nora nganggo peparah lamun angling,
Lumuh ing ngaran balilu,
Uger guru aleman,
Nanging janma ingkang wus waspadeng semu
Sinamun ing samudana,
Sesadon ingadu manis
)* Menuruti kemauan sendiri,
Bila berkata tanpa perhitungan,
Tak mau dianggap bodoh,
Asal gemar dipuji-puji.
Ciri orang yang sudah cermat akan ilmu
justru selalu merendah diri,
selalu berprasangka baik.
Bila berkata tanpa perhitungan,
Tak mau dianggap bodoh,
Asal gemar dipuji-puji.
Ciri orang yang sudah cermat akan ilmu
justru selalu merendah diri,
selalu berprasangka baik.
04. Si pengung nora nglegawa,
Sangsayarda deniro cacariwis,
Ngandhar-andhar angendhukur, Kandhane nora kaprah,
saya elok alangka longkanganipun,
Si wasis waskitha ngalah,
Ngalingi marang si pingging.
Sangsayarda deniro cacariwis,
Ngandhar-andhar angendhukur, Kandhane nora kaprah,
saya elok alangka longkanganipun,
Si wasis waskitha ngalah,
Ngalingi marang si pingging.
)* Si dungu tidak menyadari,
Bualannya semakin menjadi jadi,
ngelantur bicara yang tidak-tidak,
Bicaranya tidak masuk akal,
makin aneh tak ada selanya
Si Pandai cermat dan mengalah,
Menutupi aib si bodoh.
Bualannya semakin menjadi jadi,
ngelantur bicara yang tidak-tidak,
Bicaranya tidak masuk akal,
makin aneh tak ada selanya
Si Pandai cermat dan mengalah,
Menutupi aib si bodoh.
05. Mangkono ngelmu kang nyata,
Sanyatane mung weh reseping ati,
Bungah ingaran cubluk,
Sukeng tyas yen denina,
Nora kaya si punggung anggung gumrunggung
Ugungan sadina dina
Aja mangkono wong urip.
Sanyatane mung weh reseping ati,
Bungah ingaran cubluk,
Sukeng tyas yen denina,
Nora kaya si punggung anggung gumrunggung
Ugungan sadina dina
Aja mangkono wong urip.
)* Demikianlah ilmu yang nyata,
Senyatanya hanya memberikan ketentraman di hati
Gembira dibilang bodoh,
Senang hati jika dihina
Tidak seperti si dungu yang selalu sombong, Ingin dipuji setiap hari.
Janganlah begitu orang hidup
Senyatanya hanya memberikan ketentraman di hati
Gembira dibilang bodoh,
Senang hati jika dihina
Tidak seperti si dungu yang selalu sombong, Ingin dipuji setiap hari.
Janganlah begitu orang hidup
06. Urip sepisan rusak,
Nora mulur nalare ting saluwir,
Kadi ta guwa kang sirung,
Sinerang ing maruta,
Gumarenggeng anggereng
Anggung gumrunggung,
Pindha padhane si mudha,
Prandene paksa kumaki.
Nora mulur nalare ting saluwir,
Kadi ta guwa kang sirung,
Sinerang ing maruta,
Gumarenggeng anggereng
Anggung gumrunggung,
Pindha padhane si mudha,
Prandene paksa kumaki.
)* Hidup sekali saja berantakan,
Tidak berkembang nalarnya tercabik-cabik Umpama goa gelap menyeramkan,
Terhempas angin,
Bergema mengaum,
Selalu berdengung
Seperti halnya anak muda
Namun demikian berlagak congkak
Tidak berkembang nalarnya tercabik-cabik Umpama goa gelap menyeramkan,
Terhempas angin,
Bergema mengaum,
Selalu berdengung
Seperti halnya anak muda
Namun demikian berlagak congkak
07. Kikisane mung sapala,
Palayune ngendelken yayah wibi,
Bangkit tur bangsaning luhur,
Lha iya ingkang rama,
Balik sira sarawungan bae durung
Mring atining tata krama,
Nggon anggon agama suci.
Palayune ngendelken yayah wibi,
Bangkit tur bangsaning luhur,
Lha iya ingkang rama,
Balik sira sarawungan bae durung
Mring atining tata krama,
Nggon anggon agama suci.
)* Tujuannya tak berarti,
Maunya mengandalkan orang tuanya,
Yang terpandang serta bangsawan
Itu kan ayahmu
Sedangkan kamu kenal saja belum
Akan hakikatnya tata krama
Ajaran agama suci
Maunya mengandalkan orang tuanya,
Yang terpandang serta bangsawan
Itu kan ayahmu
Sedangkan kamu kenal saja belum
Akan hakikatnya tata krama
Ajaran agama suci
08. Socaning jiwangganira,
Jer katara lamun pocapan pasthi,
Lumuh asor kudu unggul,
Semengah sesongaran,
Yen mangkono keno ingaran katungkul,
Karem ing reh kaprawiran,
Nora enak iku kaki.
Jer katara lamun pocapan pasthi,
Lumuh asor kudu unggul,
Semengah sesongaran,
Yen mangkono keno ingaran katungkul,
Karem ing reh kaprawiran,
Nora enak iku kaki.
)* Pertanda dalam jiwa raga mu
Nampak jelas walau tutur kata halus
Pantang kalah harus menang sendiri
Sombong besar mulut
Bila demikian bisa disebut terlena
Puas diri berlagak tinggi
Tidak baik itu nak
Nampak jelas walau tutur kata halus
Pantang kalah harus menang sendiri
Sombong besar mulut
Bila demikian bisa disebut terlena
Puas diri berlagak tinggi
Tidak baik itu nak
09. Kekerane ngelmu karang,
Kekarangan saking bangsaning gaib,
Iku boreh paminipun,
Tan rumasuk ing jasad,
Amung aneng sajabaning daging kulup,
Yen kapengok pancabaya,
Ubayane mbalenjani.
Kekarangan saking bangsaning gaib,
Iku boreh paminipun,
Tan rumasuk ing jasad,
Amung aneng sajabaning daging kulup,
Yen kapengok pancabaya,
Ubayane mbalenjani.
)* Di dalam ilmu sihir
Rekaan dari hal-hal gaib
Itu umpama bedak
Tidak meresap ke dalam jasad,
Hanya ada di luar daging saja nak
Bila terbentur marabahaya,
Bisanya mengingkari
Rekaan dari hal-hal gaib
Itu umpama bedak
Tidak meresap ke dalam jasad,
Hanya ada di luar daging saja nak
Bila terbentur marabahaya,
Bisanya mengingkari
10. Marma ing sabisa-bisa,
Bebasane muriha tyas basuki,
Puruita-a kang patut,
Lan traping angganira,
Ana uga angger ugering kaprabun,
Abon aboning panembah,
Kang kambah ing siyang ratri.
Bebasane muriha tyas basuki,
Puruita-a kang patut,
Lan traping angganira,
Ana uga angger ugering kaprabun,
Abon aboning panembah,
Kang kambah ing siyang ratri.
)* Karena itu sebisa-bisanya,
Pribahasanya upayakan berhati baik
Bergurulah secara baik
Yang sesuai dengan dirimu
Ada juga peraturan pedoman bernegara Perlengkapan bagi yang berbakti
yang berlaku siang malam.
Pribahasanya upayakan berhati baik
Bergurulah secara baik
Yang sesuai dengan dirimu
Ada juga peraturan pedoman bernegara Perlengkapan bagi yang berbakti
yang berlaku siang malam.
11. Iku kaki takok-eno,
marang para sarjana kang martapi
Mring tapaking tepa tulus,
Kawawa nahen hawa,
Wruhanira mungguh sanyataning ngelmu
Tan mesthi neng janma wredha
Tuwin mudha sudra kaki.
marang para sarjana kang martapi
Mring tapaking tepa tulus,
Kawawa nahen hawa,
Wruhanira mungguh sanyataning ngelmu
Tan mesthi neng janma wredha
Tuwin mudha sudra kaki.
)* Itulah nak, tanyakan
Kepada para sarjana yang bertapa
Kepada jejaknya suri tauladan yang benar
Dapat menahan hawa nafsu
Pengetahuanmu adalah senyatanya ilmu
Tidak harus dikuasai orang tua
Juga muda, miskin, ..nak
Kepada para sarjana yang bertapa
Kepada jejaknya suri tauladan yang benar
Dapat menahan hawa nafsu
Pengetahuanmu adalah senyatanya ilmu
Tidak harus dikuasai orang tua
Juga muda, miskin, ..nak
12. Sapantuk wahyuning Gusti Allah,
Gya dumilah mangulah ngelmu bangkit,
Bangkit mikat reh mangukut,
Kukutaning jiwangga,
Yen mengkono kena sinebut wong sepuh,
Lire sepuh sepi hawa,
Awas roroning atunggil
Gya dumilah mangulah ngelmu bangkit,
Bangkit mikat reh mangukut,
Kukutaning jiwangga,
Yen mengkono kena sinebut wong sepuh,
Lire sepuh sepi hawa,
Awas roroning atunggil
)* Siapapun yang menerima wahyu Tuhan,
Dengan cemerlang mencerna ilmu luhur
Mampu menguasai ilmu kasampurnan, Kesempurnaan jiwa raga
Bila demikian pantas disebut “orang tua”
Arti “orang tua” ; tidak dikuasai hawa nafsu
Paham akan dwi tunggal (menyatunya sukma dengan Tuhan)
Dengan cemerlang mencerna ilmu luhur
Mampu menguasai ilmu kasampurnan, Kesempurnaan jiwa raga
Bila demikian pantas disebut “orang tua”
Arti “orang tua” ; tidak dikuasai hawa nafsu
Paham akan dwi tunggal (menyatunya sukma dengan Tuhan)
13. Tan samar pamoring sukma, Sinuksmaya winahya ing ngasepi,
Sinimpen telenging kalbu,
Pambukaning warana,
Tarlen saking liyep layaping aluyup,
Pindha pesating sumpena,
Sumusuping rasa jati.
Sinimpen telenging kalbu,
Pambukaning warana,
Tarlen saking liyep layaping aluyup,
Pindha pesating sumpena,
Sumusuping rasa jati.
)* Tidak lah samar menyatunya sukma,
Meresap terpatri dalam semadi,
Diendapkan dalam lubuk hati
Pembuka tirai
Tidak lain berawal dari keadaan antara sadar dan tiada
Seperti terlepasnya mimpi
Merasuknya rasa yang sejati.
Meresap terpatri dalam semadi,
Diendapkan dalam lubuk hati
Pembuka tirai
Tidak lain berawal dari keadaan antara sadar dan tiada
Seperti terlepasnya mimpi
Merasuknya rasa yang sejati.
14. Sejatine kang mangkana,
Wus kakenan nugrahaning Hyang Widhi,
Bali alaming ngasuwung,
Tan karem karameyan,
Ingkang sipat wisesa winisesa wus,
Mulih mula mulanira,
Mulane wong anom sami.
Wus kakenan nugrahaning Hyang Widhi,
Bali alaming ngasuwung,
Tan karem karameyan,
Ingkang sipat wisesa winisesa wus,
Mulih mula mulanira,
Mulane wong anom sami.
)* Sebenarnya yang demikian itu sudah mendapat anugrah Tuhan,
Kembali ke “alam kosong”, tidak menuruti keinginan duniawi, yang bersifat kuasa menguasai. Kembali ke asal mula. Oleh karena itu wahai anak muda sekalian…(lanjut ke SINOM)
Kembali ke “alam kosong”, tidak menuruti keinginan duniawi, yang bersifat kuasa menguasai. Kembali ke asal mula. Oleh karena itu wahai anak muda sekalian…(lanjut ke SINOM)
sumber : https://www.facebook.com/aryo.kartono
Tidak ada komentar:
Posting Komentar